ISO 16890 bez tajemnic. Co oznaczają symbole ePM1, ePM2.5 i ePM10 oraz czy można dowolnie zmieniać filtry w centrali wentylacyjnej?
ISO 16890 bez tajemnic. Co oznaczają symbole ePM1, ePM2.5 i ePM10 oraz czy można dowolnie zmieniać filtry w centrali wentylacyjnej?
Kiedy przeglądasz ofertę filtrów do rekuperatora lub centrali wentylacyjnej, łatwo natknąć się na oznaczenia takie jak ISO ePM1 70%, ISO ePM2.5 65% czy ISO Coarse 80%. Dla wielu użytkowników brzmi to jak skomplikowany kod techniczny. Tymczasem te oznaczenia informują o skuteczności filtra w odniesieniu do określonych frakcji cząstek zawieszonych w powietrzu.
Odpowiedni dobór filtrów wpływa nie tylko na jakość powietrza. Może również wpływać na zużycie energii przez centralę, poziom hałasu oraz warunki pracy jej podzespołów. Dlatego przy wymianie filtra warto uwzględnić zarówno jego skuteczność, jak i wymagania techniczne konkretnej centrali wentylacyjnej.
Dlaczego powstał standard ISO 16890?
Do 2018 roku filtry wentylacyjne w Europie klasyfikowano według normy EN 779 z oznaczeniami G, M i F (np. G4, F7, F9). Problem polegał na tym, że skuteczność filtracji oceniano głównie dla jednego rozmiaru cząstek, co nie odzwierciedlało rzeczywistych warunków pracy filtrów.
Norma ISO 16890 wprowadziła podejście oparte na skuteczności filtrów względem frakcji cząstek PM1, PM2.5 i PM10. Dzięki temu klasyfikacja odnosi parametry filtra do frakcji cząstek o znaczeniu praktycznym przy ocenie jakości powietrza.
Co oznaczają PM1, PM2.5 i PM10?
Są to grupy cząstek zawieszonych w powietrzu określane na podstawie ich średnicy aerodynamicznej.
PM1
PM1 to frakcja cząstek zawieszonych w powietrzu o średnicy aerodynamicznej nie większej niż 1 µm. Ze względu na bardzo mały rozmiar cząstki te mogą docierać do głębszych części układu oddechowego. Ich obecność w powietrzu jest przedmiotem zainteresowania w kontekście jakości powietrza i potencjalnego wpływu długotrwałej ekspozycji na zdrowie.
Do źródeł cząstek PM1 mogą należeć między innymi:
- spaliny i emisje związane z ruchem samochodowym,
- produkty spalania paliw,
- procesy przemysłowe i technologiczne,
- wtórne aerozole powstające w atmosferze.
PM2.5
PM2.5 oznacza frakcję cząstek zawieszonych w powietrzu o średnicy aerodynamicznej nie większej niż 2,5 µm. Ze względu na niewielkie rozmiary mogą one przenikać do dolnych części układu oddechowego. Długotrwała ekspozycja na podwyższone stężenia pyłu PM2.5 jest wiązana w badaniach epidemiologicznych z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi, dlatego ograniczanie jego stężenia w powietrzu jest jednym z istotnych elementów ochrony jakości powietrza. Przykładowe źródła PM2.5 to między innymi:
- emisje ze spalania paliw,
- ruch samochodowy,
- procesy przemysłowe,
- pyły powstające w wyniku różnych procesów mechanicznych i chemicznych.
PM10
PM10 to frakcja cząstek zawieszonych w powietrzu o średnicy aerodynamicznej nie większej niż 10 µm. Cząstki tej wielkości mogą być zatrzymywane w różnych częściach układu oddechowego, zależnie między innymi od ich rozmiaru i właściwości.
Do źródeł pyłu PM10 mogą należeć między innymi:
- pyłki roślin i inne cząstki biologiczne,
- kurz i pyły mineralne,
- emisje związane z ruchem drogowym,
- procesy budowlane i rolnicze.
Jak czytać oznaczenia filtrów ISO 16890?
Oznaczenie składa się z dwóch elementów:
- grupy filtracyjnej (ePM1, ePM2.5, ePM10 lub ISO Coarse),
- procentowej skuteczności filtracji.
Przykładowo oznaczenie ISO ePM1 70% informuje o skuteczności filtra względem frakcji PM1, określonej zgodnie z metodą badania przewidzianą w normie ISO 16890.
Podobnie ISO ePM2.5 65% odnosi się do skuteczności filtra względem frakcji PM2.5, a ISO ePM10 80% do frakcji PM10. Podana wartość procentowa jest parametrem klasyfikacji filtra i nie oznacza, że filtr zatrzymuje dokładnie taki sam procent każdej cząstki w każdych warunkach pracy.
Jeżeli skuteczność filtra wobec cząstek PM10 jest niższa niż 50%, filtr trafia do grupy ISO Coarse.
Odpowiednie filtry do central VENSTUS znajdziesz w kategorii Filtry do central wentylacyjnych VENTUS
Jakie zanieczyszczenia zatrzymują poszczególne klasy filtrów?
| Klasa filtra | Frakcja oceniana w klasyfikacji | Przykładowe zanieczyszczenia | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| ISO Coarse | Frakcja cząstek grubszych niż PM10 | Większy kurz, włókna, sierść, piasek i inne większe cząstki | Filtracja wstępna i ochrona elementów instalacji wentylacyjnej |
| ISO ePM10 | PM10 | Pyłki roślin, kurz, pyły mineralne, pyły budowlane i część większych cząstek biologicznych | Wentylacja ogólna, budynki mieszkalne, biura i obiekty użyteczności publicznej |
| ISO ePM2.5 | PM2.5 | Drobne pyły zawieszone, część cząstek powstających podczas spalania i pyły przemysłowe | Budynki mieszkalne, biura, hotele i instalacje wymagające skuteczniejszej filtracji drobnych cząstek |
| ISO ePM1 | PM1 | Najdrobniejsze frakcje pyłów zawieszonych, część cząstek powstających podczas spalania oraz drobne aerozole | Instalacje wentylacji komfortu, w których istotne jest ograniczenie stężenia drobnych cząstek w powietrzu nawiewanym |
Warto pamiętać, że oznaczenie ISO ePM nie oznacza, że filtr zatrzymuje wszystkie cząstki należące do danej frakcji. Podana wartość procentowa, np. ISO ePM1 70%, odnosi się do skuteczności określonej zgodnie z metodą badania przewidzianą w normie ISO 16890.
Gdzie stosuje się poszczególne klasy filtrów?
ISO Coarse
Najczęściej stosowany jako stopień filtracji wstępnej. Jego zadaniem jest ograniczenie ilości większych zanieczyszczeń trafiających do wymienników, wentylatorów i pozostałych elementów instalacji.
ISO ePM10
Stosowany w instalacjach wentylacyjnych, w których istotne jest ograniczenie ilości cząstek należących do frakcji PM10. Konkretna klasa filtra powinna być dobrana odpowiednio do wymagań instalacji i urządzenia.
ISO ePM2.5
Stosowany tam, gdzie wymagane jest ograniczenie ilości drobniejszych cząstek należących do frakcji PM2.5. Przy wyborze należy uwzględnić zarówno skuteczność filtracji, jak i opory przepływu konkretnego filtra.
ISO ePM1
Stosowany w instalacjach wentylacji komfortu, w których istotne jest ograniczenie ilości drobnych cząstek należących do frakcji PM1. Dobór konkretnego filtra powinien uwzględniać wymagania centrali, projektowany przepływ powietrza oraz dopuszczalny spadek ciśnienia.
Czy można samodzielnie zdecydować, jakie filtry założyć do centrali wentylacyjnej?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez użytkowników rekuperatorów i central wentylacyjnych.
Odpowiedź brzmi: Nie należy dowolnie zmieniać klasy filtra w centrali wentylacyjnej. Filtr powinien mieć odpowiednie wymiary, konstrukcję i dopuszczalny spadek ciśnienia, a jego parametry powinny być zgodne z wymaganiami producenta centrali. Zastosowanie filtra o większych oporach może zmniejszyć przepływ powietrza i zwiększyć zużycie energii wentylatora.
Każdy filtr generuje określony opór przepływu powietrza. Wyższa skuteczność filtracji może wiązać się z większym spadkiem ciśnienia, zależnie od konstrukcji filtra, zastosowanego materiału filtracyjnego i warunków jego pracy.
Zastosowanie filtra o wyższej klasie niż przewidział producent może prowadzić do:
- zmniejszenia wydajności wentylacji,
- wzrostu zużycia energii elektrycznej,
- głośniejszej pracy wentylatorów,
- częstszego występowania alarmów serwisowych,
- przyspieszonego zużycia elementów mechanicznych centrali.
Z kolei montaż filtrów o niższej skuteczności może skutkować:
- gorszą jakością powietrza wewnętrznego,
- zabrudzeniem wymiennika ciepła,
- osadzaniem się pyłów w kanałach wentylacyjnych,
- częstszą koniecznością czyszczenia instalacji.
Z tego powodu producenci central wentylacyjnych określają zalecane klasy filtrów, z którymi urządzenie osiąga projektowane parametry pracy.
Jak dobrać filtr do rekuperatora lub centrali wentylacyjnej?
Przy wyborze filtrów warto kierować się trzema podstawowymi kryteriami:
- Zaleceniami producenta urządzenia.
- Poziomem zanieczyszczenia powietrza w lokalizacji budynku.
- Wymaganym poziomem jakości powietrza wewnętrznego.
W instalacjach mieszkaniowych często stosuje się filtry ISO ePM1 na nawiewie oraz ISO Coarse lub ISO ePM10 na wywiewie. Ostateczny dobór zależy jednak od projektu instalacji, parametrów centrali i zaleceń producenta.
FAQ - najczęściej zadawane pytania
Co oznacza filtr ISO ePM1 70%?
Oznaczenie ISO ePM1 70% informuje o skuteczności filtra względem frakcji PM1, określonej zgodnie z metodą badania przewidzianą w normie ISO 16890. Wartość 70% jest parametrem klasyfikacji filtra i nie oznacza, że filtr zatrzymuje dokładnie 70% każdej cząstki PM1 w każdych warunkach pracy.
Jaka jest różnica między ePM1 a ePM2.5?
Filtry ePM1 skuteczniej zatrzymują najdrobniejsze zanieczyszczenia, takie jak sadza czy cząstki pochodzące ze spalin. Filtry ePM2.5 koncentrują się na nieco większych cząstkach pyłu.
Czy mogę zamontować filtr o wyższej klasie niż zaleca producent?
Technicznie często jest to możliwe, ale może powodować większe opory przepływu powietrza, wzrost zużycia energii i spadek wydajności całej instalacji.
Czy lepszy filtr zawsze oznacza lepszą jakość powietrza?
Wyższa skuteczność filtracji nie powinna być jedynym kryterium wyboru filtra. Należy uwzględnić również opory przepływu, wymagany przepływ powietrza, konstrukcję centrali oraz zalecenia producenta. Odpowiednio dobrany filtr powinien zapewniać wymaganą skuteczność filtracji bez zakłócania prawidłowej pracy instalacji.
Jak często należy wymieniać filtry?
Najczęściej co 3-6 miesięcy. W miejscach o wysokim poziomie zanieczyszczeń okres ten może być krótszy.
Więcej dowiesz się z naszego tekstu Co ile wymieniać filtry w centralach wentylacyjnych VTS Ventus?
Czy filtr ePM1 zatrzymuje wirusy?
Klasa ISO ePM1 określa skuteczność filtra w odniesieniu do określonej frakcji cząstek zgodnie z metodą badania opisaną w normie ISO 16890. Nie oznacza to automatycznie określonej skuteczności filtra wobec wirusów.
Wirusy mogą występować w powietrzu między innymi w postaci aerozoli lub cząstek zawierających materiał biologiczny. Skuteczność ich usuwania zależy od wielu czynników, w tym konstrukcji filtra, właściwości aerozolu oraz warunków pracy instalacji. Dlatego na podstawie samego oznaczenia ISO ePM1 nie należy deklarować konkretnej skuteczności ochrony przed wirusami.
W instalacjach, w których wymagana jest wysoka i określona skuteczność usuwania cząstek, stosuje się odpowiednio dobrane filtry wysokoskuteczne, których parametry są określane według właściwych norm, między innymi EN 1822 lub ISO 29463.
Co oznacza oznaczenie ISO Coarse 80%?
Jest to filtr przeznaczony do zatrzymywania większych zanieczyszczeń. Wartość 80% oznacza skuteczność filtracji dla frakcji grubych zgodnie z wymaganiami normy.
Czy można stosować różne klasy filtrów na nawiewie i wywiewie?
Tak. Jest to standardowa praktyka. Najczęściej na nawiewie montuje się filtry o wyższej skuteczności, natomiast na wywiewie filtry o niższych oporach przepływu.
Jaki filtr wybrać do domu z rekuperacją?
W wielu instalacjach mieszkaniowych stosuje się filtr ISO ePM1 na nawiewie oraz filtr ISO Coarse lub ISO ePM10 na wywiewie. Ostateczny dobór powinien uwzględniać zalecenia producenta rekuperatora, konstrukcję centrali, wymagany przepływ powietrza oraz dopuszczalne opory przepływu filtra.
Poznaj domowe rekuperatory HOMER
Podsumowanie
Norma ISO 16890 pozwala w prosty sposób ocenić skuteczność filtrów wentylacyjnych w odniesieniu do rzeczywistych zanieczyszczeń występujących w powietrzu. Oznaczenia takie jak ISO ePM1, ISO ePM2.5 czy ISO ePM10 informują nie tylko o efektywności filtracji, ale również pomagają dobrać rozwiązanie odpowiednie dla konkretnego budynku.
Warto jednak pamiętać, że filtr powinien być dobierany nie tylko pod kątem jakości powietrza, lecz także możliwości technicznych centrali wentylacyjnej. Odpowiednio dobrana filtracja zapewni komfort użytkowników, ochronę urządzeń oraz ekonomiczną pracę całego systemu wentylacji.